مقاله


کد مقاله : 14010128285367

عنوان مقاله : آشنایی‎زدایی در ساختار منظومه ی وامق و عذرای عصر صفوی با رویکرد فرمالیسم

نشریه شماره : 28 فصل زمستان 1400

مشاهده شده : 70

فایل های مقاله : 7/63 MB


نویسندگان

  نام و نام خانوادگی پست الکترونیک مرتبه علمی مدرک تحصیلی مسئول
1 شهربانو بابایی sh.babaee@qaemiau.ac.ir دانشجو دانشجوی دکترا
2 ناهید اکبری nahidakbari7@yahoo.com استادیار دکترا
3 رضا فرصتی جویباری r.forsati@qaemiau.ac.ir استادیار دکترا

چکیده مقاله

آثار ادبی را با رویکردهای متنوّعی می‌توان بررسی نمود که فرمالیسم یکی از این رویکردهاست و در آن مبحث آشنایی‎زدایی مطرح می‎شود. آشنایی‎زدایی با نگاهی ادبی به یک متن یا شعر می‎نگرد و شاخصه‎ها و عناصر مؤثّر در بافت کلام را که سبب امتیاز و برجسته شدن یک اثر ادبی نسبت به دیگر آثار می‌شود؛ بررسی می‌کند. مثنوی «وامق و عذرا»ی عنصری از منظومه‌های زیبا و معروف غنایی به شمار می‌آید که نظیره‌های بسیاری از آن ساخته شده است. یکی از این نظیره‌ها اثر خواجه شعیب جوشقانی شاعر برجستۀ عصر صفوی است، دوره‌ای که در آن منظومه‌سرایی و داستان‌پردازی به ویژه نظیره‌پردازی رونق دارد. این پژوهش به روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از شیوۀ مطالعات کتابخانه‌ای انجام شده است و هدف آن، دست‎ یافتن به عواملی است که سبب برجسته شدن این منظومه می‌شود. نتیجۀ بررسی‌ها نشان می‌دهد که آشنايي‌زدايي و خلّاقيّت در سطوح مختلف منظومۀ خواجه شعیب دیده می‎شود و این شاعر خوش قریحۀ دربار شاه عبّاس صفوی با استفاده از هنجارگریزی (قاعده‌کاهی) و هنجارافزایی (قاعده‎افزایی)‌ اشعارش را زیبا و تأثیرگذار نموده است.