مقاله


کد مقاله : 14010627285433

عنوان مقاله : دلالت‌ ضمنی نشانه‌ها‌ در شعر حافظ با توجه به آرایه‌ی مراعات نظیر و تناسب

نشریه شماره : 30 فصل تابستان 1401

مشاهده شده : 1366

فایل های مقاله : 6/11 MB


نویسندگان

  نام و نام خانوادگی پست الکترونیک مرتبه علمی مدرک تحصیلی مسئول
1 محمد رضا اکرمی mrakrami@yahoo.com استادیار دکترا

چکیده مقاله

یکی از مهم‌ترین وجوه شعر حافظ هماهنگی میان لفظ و محتوا است. اهمیت پیوند این دو در ذهن حافظ چنان است که به صورت گسترده از نظام نشانه و دلالت‌های ضمنی در متن بهره می‌گیرد تا واژگان شعر علاوه بر روی‌کرد زیباشناسانه و ایجاد معنی معمول، دلالتی برای معنی پنهان و ثانویه باشند. هدف این مقاله اثبات این مطلب است که حافظ از مراعات نظیر و تناسب نیز به عنوان نشانه‌های معنی‌افزا بهره گرفته است. دلالت ضمنی نشانه‌ها در مراعات نظیر و تناسب به دو شکل انجام می‌گیرد: شکل اول، حرکت ذهن است از مراعات نظیری که در بیت وجود دارد به سوی واژه‌ یا مفهومی دیگر که در بیت وجود ندارد. شکل دوم، وجود واژگانی در بیت است که در ظاهر با هم تناسب ندارند اما با واژه‌ای خارج از بیت، متناسبند و ذهن خواننده را به آن راه‌نمایی می‌کنند. در این مقاله شکل اول، نشانه‌های درون‌متنی و شکل دوم، نشانه‌های فرامتنی نامیده و در مجموع دوازده نمونه که دلالت‌های ضمنی غیر متعارف دارند، به شیوه‌ی کتاب‌خانه‌ای و بر پایه‌ی تحلیل محتوا بررسی شده است.